Tiosiarczan amonu w nawozach – jego znaczenie w rolnictwie

Przemysł nawozowy jest jednym z najważniejszych odbiorców tiosiarczanu amonu. Według szacunków z 2026 roku sektor rolniczy odpowiada nawet za 64% światowego rynku ATS¹. Surowiec ten znajduje zastosowanie zarówno jako samodzielny nawóz azotowo-siarkowy, jak i składnik płynnych mieszanin nawozowych, w tym RSM.

Z tego artykułu dowiesz się, że:

• ATS dostarcza roślinom azot i siarkę, ale siarka w formie tiosiarczanowej musi najpierw przekształcić się w glebie do formy siarczanowej.
• Tiosiarczan amonu jest wykorzystywany w produkcji nawozów płynnych, szczególnie w połączeniu z RSM.
• Nawozy zawierające ATS stosuje się m.in. pod rzepak, zboża i kukurydzę, przede wszystkim w okresie wiosennego nawożenia.
• ATS może spowalniać nitryfikację i hydrolizę mocznika, ale nie zastępuje specjalistycznych inhibitorów tych procesów.
• Tiosiarczan amonu występuje w postaci płynnej i sypkiej, a wybór formy zależy od technologii produkcji i sposobu wykorzystania surowca.

Tiosiarczan amonu jako nawóz azotowo-siarkowy

Tiosiarczan amonu ma wzór chemiczny (NH₄)₂S₂O₃. Znany jest również jako ATS i wykorzystywany jest głównie jako nawóz. Związek dostarcza zarówno azot amonowy, jak i siarkę w formie tiosiarczanowej. Połączenie obu składników odróżnia ATS od części innych nawozów siarkowych.

Tiosiarczan amonu jest stosowany przede wszystkim jako płynny nawóz lub składnik formulacji nawozowych. Może być także łączony z roztworami RSM.

Co dzieje się z siarką z tiosiarczanu amonu w glebie?

Rośliny pobierają siarkę z roztworu glebowego przede wszystkim w postaci jonów siarczanowych SO₄²⁻. Tiosiarczan nie dostarcza jej bezpośrednio w tej formie. Po wprowadzeniu ATS do gleby tiosiarczan przechodzi kolejne przemiany. Powstaje między innymi tetrationian, który następnie przekształca się w siarczan dostępny dla roślin.

Proces zależy od aktywności mikroorganizmów oraz warunków panujących w glebie. Znaczenie mają między innymi temperatura i odpowiednia wilgotność. Przemiana może trwać od około tygodnia do kilku tygodni.

Ta właściwość odróżnia ATS od nawozów zawierających siarkę już w formie siarczanowej. Ma to znaczenie przy porównywaniu różnych źródeł tego składnika.

Tiosiarczan amonu w nawozach płynnych i roztworach azotowych

Forma płynna umożliwia wykorzystanie ATS jako składnika płynnych systemów nawozowych. Jednym z ważniejszych zastosowań jest łączenie go z RSM.

RSM jest roztworem mocznikowo-azotanowym. Zawiera azot pochodzący z mocznika, azotanu amonu oraz formy amonowej. Dodanie ATS pozwala wprowadzić do takiego nawozu również siarkę. Dzięki temu tiosiarczan amonu pełni przede wszystkim funkcję źródła tego składnika.

Nie każdy nawóz płynny można dowolnie łączyć z ATS. Kompatybilność formulacji powinna wynikać z dokumentacji i założeń konkretnego procesu produkcyjnego.

Pod jakie rośliny stosuje się tiosiarczan amonu (ATS)?

Tiosiarczan amonu (ATS) znajduje zastosowanie w nawożeniu wielu roślin uprawnych. W europejskim rolnictwie szczególne znaczenie ma wykorzystanie nawozów azotowo-siarkowych w uprawie rzepaku, zbóż i kukurydzy.

Rzepak należy do roślin o wysokim zapotrzebowaniu na siarkę, która jest niezbędna do prawidłowego wzrostu i rozwoju. W przypadku zbóż, zwłaszcza pszenicy, odpowiednie zaopatrzenie w siarkę wspiera wykorzystanie azotu oraz syntezę białek, wpływających na jakość ziarna. Z kolei w uprawie kukurydzy ATS może stanowić źródło siarki uzupełniające nawożenie azotowe.

Tiosiarczan amonu może być również wykorzystywany w nawożeniu innych roślin, m.in. buraków cukrowych i ziemniaków. Jego zastosowanie zależy jednak nie tylko od potrzeb pokarmowych konkretnej uprawy, ale także od właściwości gleby i przyjętej technologii nawożenia.

Nawozy zawierające ATS stosuje się przede wszystkim wiosną, kiedy rośliny rozpoczynają intensywny wzrost i wzrasta ich zapotrzebowanie na azot oraz siarkę. W przypadku rzepaku ozimego i zbóż jest to głównie okres po wznowieniu wegetacji, natomiast w uprawie kukurydzy – czas przygotowania gleby do siewu i początkowych faz rozwoju roślin. Tiosiarczan amonu może być wykorzystywany również w innych terminach, zależnie od rodzaju uprawy i technologii nawożenia.

Czy tiosiarczan amonu ogranicza straty azotu z nawozów?

Wpływ ATS na przemiany azotu w glebie jest bardziej złożony niż jego funkcja jako źródła siarki. Badania Goosa (1985) wykazały, że tiosiarczan amonu może spowalniać nitryfikację, czyli proces, w którym mikroorganizmy glebowe przekształcają azot amonowy w azotanowy².

Goos i Fairlie (1988) zaobserwowali również, że ATS może spowalniać hydrolizę mocznika³. Jest to proces, w którym mocznik zawarty w nawozach przekształca się w związki amonowe. Przemiana ta zachodzi pod wpływem ureazy – enzymu występującego w glebie.

Możliwość ograniczania nitryfikacji przez ATS potwierdziły także nowsze badania Gallowaya i współautorów (2025)⁴. Wykazały one jednak, że skuteczność tego działania różni się w zależności od właściwości gleby.

ATS może więc spowalniać zarówno przemiany azotu amonowego w azotanowy, jak i rozkład mocznika. Nie oznacza to jednak, że działa tak samo jak specjalistyczne inhibitory nitryfikacji i ureazy, czyli substancje dodawane do nawozów w celu spowolnienia tych procesów. Ich zadaniem jest ograniczanie przemian azotu, które w określonych warunkach mogą prowadzić do jego strat.

Działanie ATS jest mniej przewidywalne niż w przypadku specjalistycznych inhibitorów i zależy między innymi od warunków glebowych. Nie można więc zakładać, że jego dodatek zawsze ograniczy straty azotu z nawozów. Podstawową i najlepiej potwierdzoną funkcją nawozową tiosiarczanu amonu pozostaje dostarczanie roślinom azotu i siarki.

Tiosiarczan amonu a inne nawozy siarkowe

Nie każdy nawóz siarkowy dostarcza siarkę w tej samej formie chemicznej. W siarczanie amonu, siarczanie potasu czy siarczanie wapnia występuje ona jako siarczan SO₄²⁻. Jest to główna forma siarki pobierana przez rośliny. Jak wiemy z poprzedniego akapitu, tiosiarczan amonu dostarcza siarkę jako tiosiarczan S₂O₃²⁻. Podobnie jak siarczan amonu, ATS dostarcza jednocześnie azot i siarkę. Typowy roztwór tiosiarczanu amonu (ATS) zawiera około 12% azotu i 26% siarki, natomiast siarczan amonu w postaci stałej dostarcza zwykle 21% azotu i 24% siarki. Dokładne wartości mogą się różnić w zależności od specyfikacji produktu. Różni się też forma użytkowa: tiosiarczan amonu jest szeroko stosowany jako nawóz płynny, podczas gdy siarczan amonu występuje przede wszystkim w formie stałej.

Skoro więc ATS nie dostarcza siarki od razu w formie siarczanowej, dlaczego się go stosuje? Jego zaletą jest przede wszystkim połączenie azotu i siarki w płynnej, dobrze rozpuszczalnej formie, która dobrze wpisuje się w systemy nawożenia płynnego i może być łączona z roztworami UAN. W porównaniu z siarką elementarną siarka z ATS przechodzi do formy siarczanowej szybciej. Nie daje to tiosiarczanowi przewagi w każdej sytuacji, ale czyni go praktycznym źródłem siarki tam, gdzie znaczenie ma płynna formulacja i jednoczesne dostarczanie azotu.

Siarka występuje również w nawozach dostarczających innych składników pokarmowych. Przykładami są siarczany magnezu, cynku, manganu i miedzi. Każdy z tych związków pełni inną funkcję w nawożeniu, dostarczając roślinom odpowiednio magnez lub jeden z mikroelementów. Ich właściwości i zastosowania omawiamy szerzej w artykułach:

• Siarczan magnezu jako nawóz – uzupełnianie niedoborów magnezu i siarki
• Siarczan cynku – zastosowanie w branży nawozowej i paszowej
• Siarczan manganu w nawozach – źródło manganu dla roślin w rolnictwie i ogrodnictwie
• Siarczan miedzi dla rolnictwa i ogrodu

Tiosiarczan amonu z perspektywy producenta nawozów

Tiosiarczan amonu jest dostępny na rynku zarówno w postaci płynnej, jak i sypkiej. Wybór odpowiedniej formy zależy przede wszystkim od technologii produkcji nawozów, wymagań dotyczących składu gotowego produktu oraz możliwości magazynowania i dozowania surowców.

Płynny ATS występuje najczęściej jako roztwór wodny. Jest szczególnie przydatny w produkcji nawozów płynnych, ponieważ może być bezpośrednio wprowadzany do odpowiednio dobranych mieszanin nawozowych, bez konieczności wcześniejszego rozpuszczania.

Tiosiarczan amonu w postaci sypkiej ma formę białego, krystalicznego produktu. Nie zawiera wody obecnej w gotowym roztworze, dlatego może być dobrym rozwiązaniem dla producentów dysponujących własnymi instalacjami do przygotowywania roztworów i mieszania surowców. Wybór tej postaci wymaga jednak uwzględnienia dodatkowego etapu rozpuszczania.

Doświadczeni dystrybutorzy surowców nawozowych, tacy jak Centro-chem, oferują tiosiarczan amonu w obu postaciach, odpowiadając na zróżnicowane potrzeby producentów nawozów. W naszej ofercie dostępny jest zarówno roztwór ATS o stężeniu 56–58%, jak i tiosiarczan amonu w postaci sypkiej.

FAQ – pytania do sekcji produktowej

W jakiej postaci Centro-chem oferuje tiosiarczan amonu?

Centro-chem oferuje tiosiarczan amonu (ATS) w dwóch postaciach: jako roztwór wodny oraz biały, krystaliczny proszek. Wybór odpowiedniej formy zależy od technologii produkcji, sposobu dozowania surowca oraz możliwości magazynowych zakładu.

Jakie stężenie ma roztwór tiosiarczanu amonu oferowany przez Centro-chem?

Roztwór wodny ATS oferowany przez Centro-chem ma stężenie 56-58%.

W jakich opakowaniach dostępny jest płynny tiosiarczan amonu?

Płynny tiosiarczan amonu oferujemy w kanistrach o pojemności 5, 10 i 20 litrów, beczkach 200 litrów oraz paletopojemnikach IBC.

W jakim opakowaniu dostępny jest tiosiarczan amonu w postaci sypkiej?

Sypki tiosiarczan amonu oferujemy w workach 25kg.

Czym tiosiarczan amonu różni się od tiosiarczanu sodu?

Oba związki zawierają jon tiosiarczanowy (S₂O₃²⁻), ale różnią się składem chemicznym. Tiosiarczan amonu (NH₄)₂S₂O₃ zawiera azot amonowy, dzięki czemu może dostarczać roślinom zarówno azotu, jak i siarki. Tiosiarczan sodu (Na₂S₂O₃) nie dostarcza azotu. Jest wykorzystywany m.in. w przemyśle fotograficznym, chemicznym i procesach uzdatniania wody.

Czym tiosiarczan amonu różni się od siarczanu amonu?

Oba surowce dostarczają azotu i siarki, ale różnią się formą chemiczną siarki. Tiosiarczan amonu (NH₄)₂S₂O₃ zawiera siarkę w postaci tiosiarczanowej, która musi przekształcić się w glebie do formy siarczanowej dostępnej dla roślin. Siarczan amonu (NH₄)₂SO₄ dostarcza siarkę bezpośrednio w postaci siarczanowej. ATS jest powszechnie stosowany w nawozach płynnych, natomiast siarczan amonu występuje przede wszystkim w postaci stałej.

1. https://www.factmr.com/report/2421/ammonium-thiosulfate-market (dostęp: 5.11.2026) ↩︎
2. https://acsess.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2136/sssaj1985.03615995004900010047x (dostęp: 5.11.2026) ↩︎
3. https://acsess.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2136/sssaj1988.03615995005200020040x (dostęp: 5.11.2026) ↩︎
4. https://acsess.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/saj2.70053 (dostęp: 5.11.2026) ↩︎