Siarczan cynku – zastosowanie w branży nawozowej i paszowej

Z tego artykułu dowiesz się, że:

• siarczan cynku jest wykorzystywany jako źródło cynku zarówno w branży nawozowej, jak i paszowej;
• cynk jest mikroelementem niezbędnym dla roślin i uczestniczy między innymi w aktywności wielu enzymów;
• dostępność cynku dla roślin zależy między innymi od pH gleby i obecności innych składników;
• w żywieniu zwierząt cynk uczestniczy m.in. we wzroście, metabolizmie i rozrodzie, a siarczan cynku jest jednym z dopuszczonych źródeł tego pierwiastka w paszach;
• formy jedno- i siedmiowodna różnią się przede wszystkim stopniem uwodnienia, zawartością cynku oraz właściwościami fizycznymi;
• przy zakupie siarczanu cynku znaczenie mają przeznaczenie surowca, jego parametry, dokumentacja, opakowanie oraz wymagania transportowe.

Innym przykładem siarczanu wykorzystywanego jako źródło mikroelementu jest siarczan manganu oraz siarczan miedzi. Więcej o ich roli w nawozach znajdziesz w artykułach:

• Siarczan manganu w nawozach – źródło manganu dla roślin w rolnictwie i ogrodnictwie
• Siarczan miedzi dla rolnictwa i ogrodu

Siarczan cynku jako źródło cynku – co łączy zastosowania nawozowe i paszowe?

Siarczan cynku to nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z cynku, siarki i tlenu. Występuje w kilku formach uwodnienia: jednowodnej, sześciowodnej i siedmiowodnej. Ma postać krystalicznego ciała stałego i dobrze rozpuszcza się w wodzie, tworząc kwaśny roztwór zawierający jony cynku. Poszczególne formy siarczanu cynku mają podobne właściwości chemiczne, ale różnią się udziałem wody krystalizacyjnej. Wpływa to między innymi na zawartość cynku, rozpuszczalność oraz właściwości fizyczne surowca.

Wykorzystuje się go między innymi w nawozach, paszach, galwanizacji i produkcji chemicznej. W branży nawozowej i paszowej kluczowa jest jego rola jako źródła cynku.

Siedmiowodny siarczan cynku i jednowodny – czym różnią się formy?

Podstawową różnicą jest liczba cząsteczek wody związanych w strukturze kryształu. Wpływa ona przede wszystkim na udział cynku w masie surowca. Forma jednowodna jest bardziej skoncentrowanym źródłem Zn niż siedmiowodna. Przyjmuje się około 30% Zn dla monohydratu i 20% dla heptahydratu. 

Formy różnią się również właściwościami fizycznymi. Monohydrat występuje jako biały krystaliczny proszek lub granulat i ma większą gęstość. Heptahydrat tworzy bezbarwne kryształy. Jest także bardziej podatny na utratę wody krystalizacyjnej w suchym powietrzu. 

Obie formy siarczanu cynku są dobrze rozpuszczalne w wodzie, jednak ich rozpuszczalność i zachowanie w roztworze zależą od stopnia uwodnienia oraz temperatury. Forma siedmiowodna jest szczególnie dobrze rozpuszczalna w warunkach zbliżonych do temperatury pokojowej.

Siarczan cynku można również spotkać w formie sześciowodnej. Występuje jako bezbarwne kryształy i również jest rozpuszczalna w wodzie. Forma ta pojawia się częściej w zastosowaniach technicznych, m.in. elektrochemicznych i galwanicznych, natomiast w sektorze nawozowym i paszowym najczęściej opisuje się formy jedno- i siedmiowodną. Dlatego na dwóch ostatnich wariantach skupiamy się w dalszej części artykułu.

Cynk jako mikroelement w żywieniu roślin

Cynk jest pierwiastkiem potrzebnym roślinom w niewielkich ilościach. Mimo tego uczestniczy w wielu kluczowych procesach fizjologicznych. Wpływa między innymi na aktywność enzymów, metabolizm oraz wzrost i rozwój roślin. Uczestniczy także w syntezie białek i stabilizacji błon komórkowych.

Sama obecność cynku w glebie nie oznacza jeszcze, że roślina może go łatwo pobrać. Znaczenie ma przede wszystkim ilość cynku znajdującego się w formach dostępnych dla korzeni, a na jego dostępność wpływają między innymi pH gleby i obecność innych składników mineralnych.

Siarczan cynku w nawozach

W rolnictwie siarczan cynku znajduje zastosowanie w nawozach mikroelementowych. Może być składnikiem nawozów jednoskładnikowych, mieszanek zawierających mikroelementy oraz formulacji rozpuszczalnych w wodzie. Stosuje się go zarówno w nawozach przeznaczonych do aplikacji doglebowej, jak i dolistnej.

W branży nawozowej wykorzystuje się zarówno siarczan cynku jednowodny i siedmiowodny. Obie formy mogą być wykorzystywane w wyżej wymienionych rodzajach nawozów. Wybór konkretnej formy zależy przede wszystkim od wymaganej zawartości cynku, postaci nawozu i jego specyfikacji.

Niedobór cynku u roślin a znaczenie nawożenia mikroelementowego

Niedobór cynku nie zawsze oznacza niską całkowitą zawartość tego pierwiastka w glebie. Cynk może być obecny w podłożu, ale pozostawać w formach trudno dostępnych dla korzeni.

Niedobory cynku występują częściej między innymi na glebach o wysokim pH. Na dostępność pierwiastka wpływają również materia organiczna, właściwości gleby oraz interakcje z innymi składnikami, w tym fosforem.

Skutkiem niedoboru może być zahamowanie wzrostu, skrócenie międzywęźli oraz powstawanie mniejszych liści. Często pojawia się także chloroza, a przy silniejszym niedoborze również nekrozy. Objawy różnią się jednak zależnie od gatunku rośliny.

Decyzja o tym, czy nawozić cynkiem, powinna więc wynikać z potrzeb konkretnej uprawy i oceny dostępności tego składnika.

Siarczan cynku w paszach – źródło cynku w żywieniu zwierząt

Cynk jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym w żywieniu zwierząt. Uczestniczy w aktywności wielu enzymów, metabolizmie oraz syntezie białek. Ma również znaczenie dla wzrostu i rozwoju, funkcjonowania układu odpornościowego, rozrodu oraz utrzymania prawidłowej struktury skóry i innych tkanek.

Aby pokryć zapotrzebowanie na ten pierwiastek, do pasz mogą być wprowadzane dopuszczone związki cynku. Jednym z nich jest siarczan cynku. Został ujęty jako dodatek żywieniowy z grupy związków pierwiastków śladowych. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2016/1095, dotyczące zezwolenia na stosowanie określonych związków cynku jako dodatków paszowych, wskazuje dla siarczanu cynku siedmiowodnego numer identyfikacyjny 3b604, a jednowodnego – 3b605.

W praktyce związki cynku stosuje się m.in. w premiksach i mieszankach paszowych dla trzody chlewnej oraz drobiu. Szczególne znaczenie ma odpowiednia podaż cynku w okresie intensywnego wzrostu i rozrodu. U świń zapotrzebowanie zmienia się wraz z fazą produkcyjną, a u drobiu cynk jest istotny zarówno dla rosnących ptaków, jak i stad reprodukcyjnych.

Niedobór cynku może prowadzić do spowolnienia wzrostu, pogorszenia kondycji skóry i okrywy oraz zaburzeń rozrodu. U młodych zwierząt mogą pojawiać się także nieprawidłowości w rozwoju kości. Zakres objawów zależy od gatunku i stopnia niedoboru.

Siarczan cynku a inne źródła cynku

Siarczan cynku nie jest jedynym źródłem Zn stosowanym w nawozach i paszach. W zależności od branży wykorzystuje się również inne związki cynku, różniące się budową, rozpuszczalnością i statusem regulacyjnym. Należą do nich między innymi:

• tlenek cynku – nieorganiczne źródło o wysokiej zawartości Zn. W porównaniu z siarczanem ma znacznie mniejszą rozpuszczalność w wodzie. Jest wykorzystywany jako nawóz cynkowy oraz autoryzowany dodatek paszowy.
• chelaty cynku – cynk jest w nich związany z ligandem organicznym. W nawozach przykładem jest Zn-EDTA, natomiast w paszach stosuje się m.in. chelaty aminokwasowe, glicynowe i z hydrolizatami białkowymi. 
• octan cynku i chlorek cynku – należą do nieorganicznych źródeł Zn dopuszczonych jako dodatki żywieniowe dla zwierząt. Różnią się od siarczanu budową chemiczną i wymaganiami określonymi dla konkretnego dodatku.

Siarczan cynku siedmiowodny i inne warianty – co sprawdzić przy zakupie B2B?

W przypadku zakupów przemysłowych nazwa produktu to dopiero początek specyfikacji. Znaczenie ma przede wszystkim jego dokładne przeznaczenie.

Przed wysłaniem zapytania warto określić:

• wymaganą formę uwodnienia;
• oczekiwane parametry jakościowe i zawartość cynku;
• planowane zastosowanie: nawozowe, paszowe lub inne;
• dokumentację wymaganą dla danego zastosowania;
• oczekiwane opakowanie i wielkość zamówienia;
• wymagania logistyczne związane z transportem.

Dystrybutor surowców chemicznych Centro-chem oferuje siarczan cynku siedmiowodny i jednowodny w workach 25 kg. Mamy doświadczenie w branży nawozowej i paszowej od 1998 roku. Działamy zgodnie z systemem GMP+, posiadamy magazyny z kontrolowaną temperaturą i wilgotnością odpowiednich dla surowców paszowych. Dostarczamy zamówienia własną flotą, a wszyscy nasi kierowcy posiadają uprawnienia ADR, niezbędne do transportu siarczanu cynku.

Siarczan cynku – najczęściej zadawane pytania

Czym różni się siarczan cynku siedmiowodny od jednowodnego?

Różni je przede wszystkim liczba cząsteczek wody krystalizacyjnej oraz wynikająca z tego zawartość cynku. Monohydrat zawiera większy udział cynku w masie surowca niż heptahydrat. Formy różnią się również właściwościami fizycznymi i rozpuszczalnością.

Czy siarczan cynku jest źródłem cynku w nawozach mikroelementowych?

Tak. Siarczan cynku jest jednym z powszechnie stosowanych nawozowych źródeł Zn. Może być wykorzystywany w nawozach doglebowych i dolistnych oraz jako składnik formulacji zawierających mikroelementy.

Jakie czynniki wpływają na dostępność cynku dla roślin?

Największe znaczenie ma pH gleby. Przy wyższym pH dostępność cynku zwykle maleje. Wpływają na nią również materia organiczna, skład gleby, wilgotność oraz obecność innych składników, szczególnie fosforu.

Czy siedmiowodny siarczan cynku jest stosowany jako dodatek paszowy?

Tak. Siarczan cynku siedmiowodny i jednowodny jest źródłem cynku zaliczanym do dodatków żywieniowych z grupy związków pierwiastków śladowych. Występują pod numerem 3b604 (heptahydrat) i 3b605 (monohydrat).

Co sprawdzić przy zakupie siarczanu cynku do produkcji pasz lub nawozów?

Warto określić przede wszystkim formę uwodnienia, zawartość cynku, przeznaczenie oraz wymagane parametry jakościowe. Istotne są również dokumentacja, forma fizyczna, opakowanie i wymagania transportowe.

Czy siarczan cynku jest dostępny w workach 25 kg?

Tak. Centro-chem oferuje siarczan cynku w workach 25 kg.

Czy siarczan cynku podlega ADR?

Tak. Siarczan cynku podlega ADR. Z tego względu warto wybrać dostawcę, który ma doświadczenie w obsłudze takich ładunków, odpowiednie uprawnienia oraz zaplecze transportowe. Dzięki temu można ograniczyć ryzyko błędów w dokumentacji, oznakowaniu i organizacji przewozu.